DevOps Süreçleri İçin 24 Temel Linux Komutu

Devops Latest Software Developers 18/11/2022

Bu rehberde DevOps süreçlerinde en sık kullanılan Linux komutlarını kısa açıklamalar ve pratik örneklerle inceliyoruz. Özellikle terminal kullanımı, dosya yönetimi, süreç takibi, ağ testi ve log inceleme gibi günlük işlerde işinizi hızlandıracak 24 temel Linux komutunu tek yerde bulabilirsiniz.

Kısa özet: Bu içerikte ls, cd, chmod, tail, ps, kill, ping, netstat gibi en önemli Linux komutlarını DevOps ve sistem yönetimi perspektifiyle öğreneceksiniz.

Sunucu izleme ve log analizi ile ilgileniyorsanız Loki + Grafana ile log izleme rehberine de göz atabilirsiniz.

Linux terminal: komut satırıyla hızlı ve otomasyon dostu çalışma.

1) `ls` — Dizin İçeriğini Listeleme

Dizindeki dosya ve klasörleri görüntülemek için kullanılır.

ls
ls -l
ls -al

ls -l uzun liste formatı sunar, ls -al ise gizli dosyaları da gösterir.

2) `pwd` — Bulunulan Dizini Gösterme

Terminalde o anda bulunduğunuz dizinin tam yolunu ekrana yazdırır.

pwd

3) `cd` — Dizin Değiştirme

Linux dosya sistemi içinde gezinmek için kullanılır.

cd ..
cd
cd -

cd .. üst dizine, cd home dizinine, cd - ise bir önceki dizine döner.

4) `cp` — Dosya veya Klasör Kopyalama

cp dosya.txt /hedef/klasor/
cp -r kaynakKlasor /hedef/

Klasör kopyalamak için genellikle -r parametresi gerekir.

5) `mv` — Taşıma ve Yeniden Adlandırma

mv rapor.txt arsiv/rapor-2025.txt

mv hem dosya taşımak hem de yeniden isimlendirmek için kullanılır.

6) `mkdir` — Dizin Oluşturma

mkdir Training
mkdir -p logs/app/2025/10

-p parametresi ile iç içe klasörler tek komutla oluşturulabilir.

7) `rm` — Dosya ve Klasör Silme

rm dosya.txt
rm -r klasor/
rm -rf DİKKATLI-KULLAN

Dikkat: rm -rf komutu çok güçlüdür ve geri dönüşü yoktur. Özellikle production sunucularda çalıştırmadan önce dizini mutlaka kontrol edin.

8) `touch` — Boş Dosya Oluşturma

touch deneme.txt

Yeni boş dosya oluşturmak veya dosyanın zaman bilgisini güncellemek için kullanılır.

9) `cat` — Dosya İçeriğini Görüntüleme

cat deneme.txt

Küçük metin dosyalarını hızlıca görüntülemek için idealdir.

10) `nano` — Terminal Metin Editörü

nano deneme.txt

Kolay kullanımlı bir terminal editörüdür ve konfigürasyon dosyalarını düzenlemek için sık tercih edilir.

11) `find` — Dosya Arama

find . -name "*.log"
find /var/log -type f -mtime -1

Belirli dosya isimlerini, tiplerini veya son değişiklik zamanına göre arama yapabilirsiniz.

12) `sudo` — Yetkili Komut Çalıştırma

sudo apt update
sudo systemctl restart nginx

Komutları geçici olarak yönetici yetkisiyle çalıştırır.

13) `df` — Disk Kullanımı

df -h

Disk doluluk oranını okunabilir biçimde görmek için kullanılır.

14) `du` — Dosya ve Klasör Boyutu

du -sh .
du -sh /var/log/*

Özellikle disk kullanım problemi yaşayan sunucularda hangi klasörün yer kapladığını görmek için faydalıdır.

15) `chmod` — Dosya İzinleri

chmod 755 script.sh
chmod u+x yeni.sh
chmod 777 deneme.txt

İpucu: r=4, w=2, x=1 mantığıyla 755 gibi izinler hesaplanır. 777 ise çoğu senaryoda fazla açık yetki verir.

16) `ps` ve `kill` — Süreç Yönetimi

ps -ef | grep java
kill -9 <PID>
pkill -f "tomcat"

Çalışan süreçleri listelemek ve gerektiğinde sonlandırmak için kullanılır.

17) `tail` — Log Takibi

tail -f /var/log/syslog
tail -n 100 uygulama.log

Özellikle uygulama loglarını canlı takip etmek için çok kullanışlıdır.

18) `ping` — Ağ Erişim Testi

ping -c 4 google.com

Bir hedefe erişim olup olmadığını, gecikmeyi ve paket kaybını kontrol etmek için kullanılır.

19) `telnet` — Port Erişim Testi

telnet 192.168.1.10 25

telnet eski bir araçtır ancak belirli bir porta erişim testi için hâlâ bazı ortamlarda kullanılabilir.

Not: Modern sistemlerde çoğu zaman nc (netcat) veya curl tercih edilir.

20) `netstat` ve `top` — Ağ ve Kaynak İzleme

netstat -anlp
top

netstat dinleyen portları ve bağlantıları, top ise CPU, bellek ve süreç kullanımını gösterir.

21) `hostname`, `ifconfig` ve `nslookup`

hostname
ifconfig
nslookup google.com

Sunucu adını, ağ arayüzlerini ve DNS çözümlemesini kontrol etmek için kullanılır.

İpucu: Modern Linux dağıtımlarında ifconfig yerine çoğu zaman ip a, nslookup yerine dig tercih edilir.

22) `man` — Komut Kılavuzu

man tail
man chmod

Linux komutlarının resmi kullanım açıklamalarını görmek için kullanılır.

23) `echo` — Metin ve Değişken Yazdırma

echo "Merhaba, linux komutlarını öğreniyorum" >> training.txt
echo $HOME

Dosyaya veri yazmak, değişkenleri görmek ve shell script içinde çıktı üretmek için kullanılır.

24) `history` — Komut Geçmişi

history | tail -n 20
!42

Geçmişte çalıştırılan komutları görmek ve tekrar çalıştırmak için oldukça kullanışlıdır.

Bu Linux Komutları Neden Önemli?

DevOps ve sistem yönetimi süreçlerinde terminal verimliliği doğrudan operasyon hızını etkiler. Bu temel komutları iyi bilmek:

Sunucu yönetimini hızlandırır
Log ve süreç problemlerini daha hızlı çözmenizi sağlar
Deployment ve troubleshooting süreçlerinde zaman kazandırır
Shell script ve otomasyon yazmayı kolaylaştırır

1) ls — Dizin İçeriğini Listeleme

2) pwd — Bulunulan Dizini Gösterme

3) cd — Dizin Değiştirme

4) cp — Dosya veya Klasör Kopyalama

5) mv — Taşıma ve Yeniden Adlandırma

6) mkdir — Dizin Oluşturma

7) rm — Dosya ve Klasör Silme

8) touch — Boş Dosya Oluşturma

9) cat — Dosya İçeriğini Görüntüleme

10) nano — Terminal Metin Editörü

11) find — Dosya Arama

12) sudo — Yetkili Komut Çalıştırma

13) df — Disk Kullanımı

14) du — Dosya ve Klasör Boyutu

15) chmod — Dosya İzinleri

16) ps ve kill — Süreç Yönetimi

17) tail — Log Takibi

18) ping — Ağ Erişim Testi

19) telnet — Port Erişim Testi

20) netstat ve top — Ağ ve Kaynak İzleme

21) hostname, ifconfig ve nslookup

22) man — Komut Kılavuzu

23) echo — Metin ve Değişken Yazdırma

24) history — Komut Geçmişi